Na południowym skraju Katowic można w kilka minut zamienić miejski spacer na kontakt z wiekowymi bukami, leśnymi drogami i śladami śląskiego krajobrazu. Las Murckowski łączy walory rezerwatu przyrody z łatwym dostępem do tras pieszych, rowerowych, stawów i dolin. Poniżej znajdziesz najciekawsze atrakcje, propozycje tras oraz zasady, o których trzeba pamiętać przed wyjściem.
Najlepszy plan to spokojny spacer po rezerwacie i dłuższa pętla dla chętnych
- 141,56 ha ma obecnie rezerwat chroniący fragment naturalnego lasu mieszanego.
- Największą atrakcją są stare buczyny, pomnikowe drzewa i leśny krajobraz pozostały po dawnej Puszczy Śląskiej.
- Krótka trasa w okolicy może mieć około 5 km, a pełna pętla rowerowa z centrum Katowic około 44 km.
- W rezerwacie wolno poruszać się tylko po wyznaczonych szlakach pieszych i rowerowych.
- Na wycieczkę najlepiej zabrać buty z dobrą podeszwą, wodę i mapę offline.
Co wyróżnia ten fragment Katowic
Najcenniejsza część kompleksu ma status rezerwatu przyrody. Obszar został objęty ochroną już w 1954 roku, a po późniejszym powiększeniu zajmuje dziś 141,56 ha. Chroniony jest tu fragment lasu mieszanego o cechach naturalnych, położony nietypowo blisko dużej aglomeracji.
Największe wrażenie robią wiekowe buki i dęby. Niektóre drzewostany mają około 150-220 lat, dlatego spacer nie przypomina przejścia przez zwykły młodnik gospodarczy. Korony tworzą gęste sklepienie, a pofałdowany teren dodaje trasom charakteru, mimo że nie są to góry.
W mojej ocenie właśnie ta skala i różnorodność są największą zaletą miejsca. Nie przyjeżdża się tu po jedną efektowną konstrukcję czy punkt widokowy, lecz po godzinę lub dwie spokojnego marszu wśród starego lasu, gdzie co kilka minut zmienia się światło, podłoże i rytm spaceru.
Atrakcje, które warto połączyć z leśnym spacerem
Rezerwat i pomnikowe drzewa
W samym rezerwacie najciekawsze są naturalne fragmenty buczyny, duże drzewa oraz runo leśne. Wiosną i latem można obserwować rośliny typowe dla dojrzałych lasów, ale nie należy ich zrywać ani schodzić ze ścieżek w poszukiwaniu ciekawszych okazów.
Dolinka Murckowska
Dolinka Murckowska dobrze uzupełnia wizytę w rezerwacie. Teren jest bardziej otwarty i pozwala odpocząć od gęstego drzewostanu. To dobry wybór na krótszy spacer rodzinny, zwłaszcza gdy nie wszyscy uczestnicy mają ochotę na długą trasę leśnymi drogami.
Osada leśna Hamerla
Hamerla pojawia się na kilku trasach rowerowych prowadzących przez południową część kompleksu. Może być wygodnym punktem zwrotnym albo etapem dłuższej wycieczki. Warto jednak pamiętać, że nie jest to rozbudowane centrum turystyczne, dlatego podstawowy prowiant i napoje najlepiej kupić przed wyjazdem.
Stawy Barbara i Janina
Stawy Barbara i Janina są ciekawym dodatkiem do wycieczki, szczególnie dla osób, które lubią łączyć las z wodą. Ich okolice sprzyjają odpoczynkowi i obserwacji ptaków, choć nie każdy brzeg będzie wygodny dla wózka dziecięcego lub roweru z przyczepką.
Przeczytaj również: Leszno - atrakcje na weekend. Jak zaplanować 1-2 dni?
Wesoła Fala i okolice Murcek
Dłuższy wariant można skierować w stronę zalewu Wesoła Fala. To propozycja dla osób, które chcą połączyć leśny odcinek z otwartą przestrzenią nad wodą. Nie zakładałbym jednak z góry kąpieli ani działania wszystkich sezonowych punktów, ponieważ ich dostępność może zmieniać się w ciągu roku.
Spacery i trasy rowerowe dla różnych planów
W okolicy można zaplanować zarówno krótkie wyjście po pracy, jak i całodzienną wyprawę. Szlaki mają różną nawierzchnię, dlatego przed wyborem trasy trzeba sprawdzić nie tylko dystans, ale też to, czy prowadzi ona leśną drogą, utwardzoną ścieżką czy odcinkiem bardziej terenowym.
| Wariant | Dystans | Orientacyjny czas | Dla kogo |
|---|---|---|---|
| Krótki spacer przez okolice rezerwatu | około 5 km | 1,5-2 godziny | rodziny, początkujący, spokojne zwiedzanie |
| Pętla rowerowa do stawu Janina | około 28 km z powrotem do centrum | 2,5-4 godziny | rower trekkingowy, crossowy lub gravel |
| Pełna pętla przez kompleks leśny | około 44 km | 4-6 godzin | osoby przygotowane na dłuższą wycieczkę |
Krótki spacer najlepiej potraktować jako rekonesans. Przy pierwszej wizycie nie próbowałbym od razu przejechać całej pętli, bo południowe odcinki bywają bardziej terenowe. Szersze opony przydadzą się na rowerze, a po deszczu trzeba liczyć się z błotem i koleinami.
Jeżeli startujesz z centrum Katowic, możesz połączyć przejazd z Doliną Trzech Stawów i dalej kierować się w stronę Murcek. Taki wariant pozwala zobaczyć więcej miejskiej zieleni, ale wydłuża wycieczkę. Dla dzieci rozsądniejszy będzie krótszy odcinek z możliwością wcześniejszego zawrócenia.
Jak przygotować wizytę i nie popełnić typowych błędów
Najważniejsza zasada jest prosta. W rezerwacie wolno poruszać się wyłącznie po udostępnionych szlakach pieszych i rowerowych. Nie należy skracać drogi przez młodnik, wchodzić między drzewa ani wybierać ścieżki tylko dlatego, że wygląda na wygodniejszą.
- Załóż buty z bieżnikiem, szczególnie jesienią i po opadach.
- Weź wodę, przekąskę i naładowany telefon z pobraną mapą offline.
- Na rower wybierz opony szersze niż typowo szosowe.
- Nie rozpalaj ognia, nie organizuj biwaku i zabierz wszystkie śmieci.
- Nie zbieraj roślin, grzybów ani owoców leśnych na terenie rezerwatu.
- Psa lepiej zostaw poza obszarem chronionym, ponieważ w rezerwacie obowiązują ograniczenia dotyczące czworonogów.
Nie planowałbym też wycieczki wyłącznie na podstawie zdjęć z internetu. Po intensywnych opadach ta sama trasa może wymagać znacznie więcej czasu, a część dróg leśnych nie jest wygodna dla małych dzieci. Najbezpieczniej zaplanować wariant z zapasem i ustalić wcześniej punkt, w którym można zawrócić.
Do rezerwatu można dotrzeć od strony Murcek, Giszowca, Ochojca lub Hamerli. W weekendy nie zostawiałbym samochodu na przypadkowym poboczu. Lepszym rozwiązaniem jest skorzystanie z legalnego miejsca postojowego albo dojazd komunikacją miejską i rozpoczęcie spaceru od wybranego szlaku.
Komu najbardziej spodoba się wycieczka w okolice Murcek
To miejsce szczególnie dobrze sprawdzi się u osób, które chcą odpocząć od centrum Katowic bez organizowania całodniowego wyjazdu. Miłośnicy przyrody docenią stare drzewostany, rowerzyści połączenie tras leśnych i miejskich, a fotografowie zmienne światło w buczynie.
Rodzinom poleciłbym krótszy spacer po łatwiejszym odcinku, bez ambicji przejścia całego kompleksu. Trasa może być atrakcyjna dla dzieci, ale nie należy oczekiwać infrastruktury znanej z dużego parku. Ławki, toalety i punkty gastronomiczne nie występują przy każdym wejściu, więc podstawowe potrzeby trzeba zaplanować wcześniej.
Biegacze i osoby szukające mocniejszego treningu mogą wybrać dłuższą pętlę, jednak nawierzchnia nie zawsze pozwala utrzymać równe tempo. Ja traktowałbym ten teren przede wszystkim jako miejsce do uważnego spaceru lub rekreacyjnej jazdy, a nie jako idealnie przygotowany kompleks sportowy.
Najlepsza pora na spokojne odkrywanie leśnych zakątków
Wiosna pokazuje świeże liście i leśne runo, lato daje cień, jesień najlepiej wydobywa kolory buków, a zima odsłania układ terenu i kształty starych drzew. Każda pora ma tu coś własnego, choć po zmroku nie wybierałbym się na mniej znane odcinki.
Jeśli masz tylko kilka godzin, wybierz rezerwat, Dolinkę Murckowską i jeden z pobliskich stawów. Jeśli dysponujesz całym dniem, połącz trasę rowerową z Hamerlą, Wesołą Falą lub dalszym przejazdem w stronę Ochojca. Taki plan daje najpełniejszy obraz miejsca, które najlepiej poznaje się bez pośpiechu, krok po kroku.
